Digg  Sphinn  del.icio.us  Facebook  Mixx  Google  BlinkList  Furl  Live  Ma.gnolia  Netvouz  NewsVine  Pownce  Propeller  Reddit  Simpy  Slashdot  Spurl  StumbleUpon  TailRank  Technorati  TwitThis  YahooMyWeb
 

ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Ασφαλιστικός Σύμβουλος . ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ http://nikolaidis.webgarden.com/ http://www.facebook.com/constantinos.nicolaidis

 
 

Χαλδαίοι - Αμορίτες- Μωαβίτες

Οι Χαλδαίοι ήταν αρχαίος Βιβλικός λαός συγγενικός με τους Αραμαίους που όπως κι εκείνοι εξαπλώθηκαν κυρίως στη βόρεια Μεσοποταμία, οι Χαλδαίοι κατοίκησαν τη νότια Μεσοποταμία. Κατά τον 9ο και 8ο αιώνα οι Χαλδαίοι φαίνεται πως ανακτούσαν συχνά τον έλεγχο της Βαβυλώνας όπως π.χ. ο Μερωδάχ Βαλαδάν*
Μετά από μια μακροχρόνια διαμάχη με την Ασσυρία τελικά η δυναστεία των Χαλδαίων εγκαταστάθηκε εκεί το 626 π.Χ..

Οι Χαλδαίοι ήταν πολυθεϊστές. Ανώτατη τριάδα του Χαλδαϊκού πανθέου ήταν ο Άνου, ο Ενλίλ (που απαντώνται και στη Σουμεριακή μυθολογία) καθώς και ο Έα καλούμενος και με το όνομα Έα-Κιν.
Αμορίτες

Οι Αμορίτες, ή Αμορραίοι, ή Αμοραείμ, ήταν αρχαίος νομαδικός λαός που μιλούσε τοπική διάλεκτο προερχόμενος από τη περιοχή του Ευφράτη ποταμού και που απλώθηκε στη συνέχεια στη Μεσοποταμία, τη Συρία - Παλαιστίνη και που φέρεται να εγκαταστάθηκε τελικά εκεί προς το τέλος της 3ης με αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ.
Μετά από την πτώση της τελευταίας σουμεριακής δυναστείας, περίπου το 2000 Π.Κ.Ε./π.Χ., η Μεσοποταμία μεταβλήθηκε σε πεδίο συγκρούσεων και χάους επί έναν αιώνα σχεδόν. Περίπου το 1900 π.Χ. μια ομάδα Αμοριτών, προσπάθησε και κατόρθωσε να αποκτήσει έλεγχο του μεγαλύτερου τμήματος της Μεσοποταμίας. Όπως και οι Ακκάδες προηγουμένως, οι Αμορίτες άσκησαν συγκεντρωτική εξουσία μέσω του υπάρχοντος συστήματος πόλεων-κρατών και χρησιμοποίησαν ως πρωτεύουσα και κέντρο της αυτοκρατορίας την πόλη της Βαβυλώνας, (πρώην Ακκάδ). Για αυτόν τον λόγο οι Αμορίτες αποκλήθηκαν αρχαίοι Βαβυλώνιοι και η περίοδος υπεροχής τους, που διήρκεσε από το 1900-1600 π.Χ., αρχαία βαβυλωνιακή ή παλαιοβαβυλωνιακή περίοδος.

Επιγραφικά στοιχεία

Στις πρώιμες βαβυλωνιακές επιγραφές όλες οι δυτικές επικράτειες, στις οποίες περιλαμβάνονται η Συρία και η Χαναάν, ήταν γνωστές ως «η γη των Αμοριτών», που κατέκτησαν δύο φορές την Βαβυλώνα, (στο τέλος της τρίτης έως την αρχή της πρώτης χιλιετίας.)

Το αρχαίο όνομα είναι ένας εθνικός όρος, προφανώς συνδεμένο με τους όρους Amurru και Amar που χρησιμοποιήθηκαν από την Ασσυρία και την Αίγυπτο αντίστοιχα. Σε ό,τι αφορά στο σουμεριακό ΜΑΡ.ΤΟΥ, το όνομα είναι τόσο παλαιό όσο και η πρώτη βαβυλωνιακή δυναστεία, αλλά από τον 15ο αιώνα π.Χ. και μετά, το συλλαβικό αντίστοιχό του Αμουρρού εφαρμόζεται κυρίως για την επικράτεια που εκτείνεται βόρεια της Χαναάν και κατόπιν για την Καντές στον Ορόντη.

Στο παρελθόν οι Ασσυριολόγοι είχαν διατυπώσει την άποψη ότι οι Αμορίτες ήταν νομαδικός λαός που κυβερνάτο από άγριους πολέμαρχους και αναγκάστηκαν να επεκταθούν σε νέα εδάφη για να βοσκήσουν τα κοπάδια τους. Τμήμα της λογοτεχνίας που χρονολογείται στην 3η Δυναστεία της Ουρ μιλά για τους Αμορίτες υποτιμητικά. Σε ορισμένες επιγραφές φαίνεται να υπονοείται ότι οι Ακκάδες έβλεπαν τον νομαδικό τρόπο ζωής τους με αποστροφή και περιφρόνηση. Για παράδειγμα:

Ο ΜΑΡ.ΤΟΥ που δε γνωρίζει το σιτάρι.... Ο ΜΑΡ.ΤΟΥ που δε γνωρίζει σπίτι, μήτε πόλη, ο αγροίκος των βουνών.... Ο ΜΑΡ.ΤΟΥ που σκάβει για να βρει τις τρούφες... που δε λυγίζει τα γόνατά του (για να καλλιεργήσει τη γη), που τρώει το κρέας ωμό, που δεν αποκτά κατοικία σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, που δε θάβεται μετά το θάνατό του…

Ετοίμασαν στάρι και gú-nunuz (δημητριακά), αλλά ο Αμορίτης θα τα φάει, δίχως καν να αναγνωρίσει τι περιέχουν!

Ωστόσο, πολλά νέα αρχαιολογικά στοιχεία έχουν έρθει στο φως, και οι Ασσυριολόγοι πλέον συμφωνούν ότι οι Αμορίτες δε συμμετείχαν ποτέ σε μια κοινή εισβολή κατά της 3ης Δυναστείας της Ουρ. Πολλοί Αμορίτες ζούσαν ειρηνικά μέσα στο βασίλειο σε μικρά περίκλειστα εδάφη. Επίσης, η αρχαιολογική μαρτυρία υποδεικνύει ότι αρκετοί υπηρέτησαν στις στρατιές της Ουρ ή εργάστηκαν καθ'ομάδας τόσο στις ακκαδικές δυναστείες, όσο και σε εκείνες της Ουρ.

Καθώς η 3η δυναστεία της Ουρ σταδιακά κατέρρεε και αποσυντίθετο το συγκεντρωτικό διοικητικό σύστημα, όλες οι περιοχές που βρίσκονται στην επικράτεια της Ουρ ΙΙΙ άρχισαν να διεκδικούν την πρότερη ανεξαρτησία τους. Αλλού, οι στρατιές της Ελάμ επιτίθονταν και αποδυνάμωναν στην αυτοκρατορία, καθιστώντας την ακόμα πιο τρωτή. Οι Αμορίτες εκμεταλλεύθηκαν επιθετικά την παρακμή της αυτοκρατορίας για να αποκτήσουν δύναμη. Δεν υπήρξε ουσιαστικά εισβολή των Αμοριτών υπό αυτήν τη μορφή, αλλά οι Αμορίτες απέκτησαν σημαντική δύναμη σε πολλές περιοχές, ειδικά κατά τη διάρκεια της ηγεμονίας του τελευταίου βασιλέα της Ουρ ΙΙΙ Ιμπί-Σιν (Ibbi-Sin).

Ο Ιμπί-Σιν (2029 - 2004 π.Χ.) γιος του Σου-Σιν, ήταν ο τελευταίος βασιλέας της Ουρ. Στα χρόνια της βασιλείας του οι επιθέσεις των Ελαμιτών και η αυξανόμενη δύναμη των Αμοριτών αποδυνάμωσαν ακόμη περισσότερο τις σουμεριακές πόλεις. Έχτισε νέα τείχη γύρω από την Ουρ και τη Νιπούρ, χωρίς ωστόσο να κατορθώσει να αποφύγει τη φθορά. Τα τελευταία χρόνια της χιλιετίας ο Ιμπί-Σιν δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίσει τους Ελαμίτες και αναγκάστηκε να οχυρωθεί στην Ουρ. Η Εσνούνα αποσπάστηκε περίπου το 2028 και το Ελάμ το επόμενο έτος. Η Ενσίς και οι περισσότερες πόλεις του τον εγκατέλειψαν και αυτοπροστατεύονταν ενάντια στους Αμοραίους που ερήμωναν τη Σουμερία. Ο Ιμπί-Σιν διόρισε έναν υπάληλο τον Ισμπί-Ερά, υπεύθυνο για τη Νιππούρ και την Ισίν. Ο Ισμπί-Ερά επέκτάθηκε αργότερα κατά μήκος των ποταμών από το Χαμαζί στον Περσικό Κόλπο. Πήρε την Ενσίς του εγκλωβισμένου Ιμπί-Σιν και εγκαταστάθηκε ο ίδιος, ενώ ακόμα ο Ιμπί-Σιν βρισκόταν στο θρόνο. Ακολούθησε πείνα και οικονομική κατάρρευση. Το τέλος δεν αποφεύχθηκε. Η Ουρ δέχθηκε τη χαριστική βολή από μια εισβολή Ελαμιτών από τα Σούσα. Καταστράφηκε και ο βασιλέας μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στο Ελάμ, όπου και πέθανε. Εκτοτε ηγέτες με αμοριτικά ονόματα ανέλαβαν την εξουσία σε διάφορες περιοχές συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Μεσογείου και της νότιας Μεσοποταμίας.

Οι Αμορίτες φαίνεται πως λάτρευαν τον σεληνιακό θεό Σιν και τον Αμουρρού. Γνωστοί Αμορίτες έγραψαν σε μια ακκαδική διάλεκτο, που βρέθηκε σε επιγραφές οι οποίες χρονολογούνται από το 1800-1750 π.Χ. Πιθανώς η αρχική γλώσσα τους ήταν μια βορειοδυτική σημιτική διάλεκτος. Οι κύριες πηγές της εξαιρετικά περιορισμένης γνώσης μας για τη γλώσσα είναι κύρια ονόματα, μη Ακκαδικά στο ύφος, τα οποία διατηρούνται σε τέτοια κείμενα. Πολλά από αυτά τα ονόματα είναι παρόμοια με μεταγενέστερα βιβλικά Εβραϊκά. Πράγμα που σημαίνει ότι εκλάπησαν από τους συγγραφείς της Βίβλου.

Η ευρύτερη χρήση του όρου Amurru από τους Βαβυλώνιους και τους Ασσύριους περιπλέκεται από το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε επίσης για μια περιοχή στην Βαβυλωνία, στην οποία η Γη Χαναάν δεν επεκτεινόταν παραδοσιακά. Επιπλέον, εάν οι άνθρωποι της πρώτης βαβυλωνιακής δυναστείας περ 2100 π.Χ. αυτοαποκαλούνταν «Αμορίτες», όπως υποδεικνύει ο Ranke, τότε προφανώς αναγνωριζόταν από τους Βαβυλώνιους κοινή προέλευση στη συγκεκριμένη περίοδο.

Οι βιβλικοί Αμορίτες

Ο όρος Αμορίτες χρησιμοποιήθηκε από τους Ισραηλίτες ως προσδιορισμός ορισμένων ορεσιβίων, (περιγράφονται στην Γεν. 14:7 ως απόγονοι της Χαναάν) που κατοίκησαν σε εκείνη τη γη. Στη Βίβλο-γράφτηκε χιλιάδες χρόνια μετά την συντέλεση των γεγονότων-περιγράφονται ως ισχυρός λαός μεγάλου αναστήματος «σαν το ύψος των κέδρων», που κατέλαβε την επικράτεια ανατολικά και δυτικά του ποταμού Ιορδάνη. Ο βασιλιάς τους, Ογκ (Ωγ), περιγράφεται ως τελευταίος των γιγάντων (Δευτ. 3:11).

Η βιβλική χρήση φαίνεται να υποδεικνύει ότι ο πιο συγκεκριμένος όρος «Αμορίτης» και ο λιγότερο ακριβής και γενικός «Χαναναίος» χρησιμοποιούνταν μάλλον ως συνώνυμοι. Ο πρώτος ήταν χαρακτηριστικός των συγγραφέων της Ιουδαίας, ενώ ο δεύτερος των Εφραιμιτών και Δευτερονομικών συγγραφέων, όπως επίσης των Ασσυροβαβυλωνίων. Η διάκριση διατηρείται μερικές φορές, όμως, όταν οι Αμορίτες αναφέρονται ως λαοί του παρελθόντος, ενώ οι Χαναανίτες αναφέρονται ως σύγχρονοι της περιόδου κατά την οποία γίνεται η αφήγηση. Ο όρος Χαναάν από την άλλη περιορίζεται ακόμη περισσότερο στην νότια περιοχή, από την Γεβάλ έως τη νότια Παλαιστίνη. Φαίνεται ότι οι όροι σε μια πρώιμη εποχή ήταν ανταλλάξιμοι, με το Χαναάν να εννοεί μια γεωγραφική οντότητα και το Αμορίτης τη μείζονα εθνική ταυτότητα των Χαναανιτών που κατοικούσαν τη γη.

Οι βιβλικοί Αμορίτες φαίνεται πως κατείχαν αρχικά τη γη που εκτείνεται από την δυτική περιοχή της Νεκράς Θάλασσας (Γεν. 14:7) έως τη Χεβρώνα (Δευτ. 3:8; 4:46-48), αγκαλιάζοντας «και πάσα γαλαάδ και πάσα βασάν» (Δευτ. 3:10), με την κοιλάδα του Ιορδάνη ανατολικά του ποταμού (4:49), τη γη των δύο βασιλέων των Αμοριτών Σηών και Ωγ (Δευτ. 31:4, Ιησ. 2:10; 9:10). Ιστορικά, αυτοί οι Αμορίτες φαίνονται να συνδέονται με την περιοχή της Ιερουσαλήμ, και οι Γιεζουβίτες ήταν πιθανώς παρακλάδι τους. Οι νότιες πλαγιές των βουνών της Ιουδαίας αποκαλούνται «όρος των Αμοριτών» (Δευτ. 1:7, 19, 20). Μια πιθανή ετυμολογία για το «όρος Μοριάχ» είναι «όρος των Αμοριτών», με απώλεια της αρχικής συλλαβής.

Πολιτισμικές αφομοιώσεις

Πέραν λοιπόν της βιβλικής αφήγησης που παρουσιάζει μια πολύ περιορισμένη και στρεβλή εικόνα σε σχέση με τις εθνικές επιδιώξεις των Ισραηλιτών εκείνης της περιόδου, όταν αναφερόμαστε στους Αμορίτες, μιλάμε για έναν λαό που κατόρθωσε να κάνει αισθητή την παρουσία του στον μεσοποταμιακό πολιτισμό όχι επιβάλλοντας, αλλά υιοθετώντας και μεταφράζοντας πολιτισμικά πρότυπα του παρελθόντος. Η διαδικασία της αστικοποίησης για τους νομαδικούς λαούς, ακόμη και όταν επιβάλλονται σε παλαιότερους -ήδη αστικοποιημένους- είναι σχεδόν στερεότυπη. Το ίδιο συνέβη στην κοιλάδα του Ινδού, το ίδιο συνέβη στην Ελλάδα με την αποκαλούμενη κάθοδο των Δωριέων, το ίδιο συνέβη και στους Μογγόλους όταν κατέκτησαν την αχανή κινεζική αυτοκρατορία.

Ο νομάδας χρειάζεται σταθερούς τύπους προκειμένου να προσανατολιστεί σε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Οι δικοί του σταθεροί τύποι δεν αρμόζουν στην ζωή της πόλης. Με την ίδια ευκολία που προσαρμόζεται στους επιβιωτικούς νόμους της άγριας στέππας, είναι δυνατόν να προσαρμοστεί και να αντλήσει νέο υλικό από εκείνους που προηγήθηκαν στη διαδικασία της αστικοποίησης. Ο πολιτισμός ούτως ή άλλως είναι ένα συνεχές, σε καμία περίπτωση η πρώιμη αστικοποίηση εκείνης της περιόδου δεν μπορεί να χαρακτηριστεί κλειστό σύστημα και συνεπώς δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι πολλοί νομαδικοί λαοί της αρχαιότητας επέλεξαν την υιοθέτηση υπαρχόντων σταθερών τύπων. Αυτό που χρειάζεται να διερευνήσει κανείς ως άλλη σταθερή παράμετρο στη διαδικασία της αστικοποίησης και της υιοθέτησης προγενέστερων πολιτισμικών στοιχείων οι Αμορίτες επέβαλαν το δικό τους σύστημα συγγένειας, όπως συνέβη με τους Έλληνες, τους Μογγόλους και τόσους άλλους λαούς στη διαδικασία της διέλευσης από τον ένα τρόπο ζωής στον άλλον. Οι τεχνικοί όροι, οι αστικοί τρόποι κ.λπ. είναι κληρονομιά του παρελθόντος, εκείνου που έχει ήδη αστικοποιηθεί. Οι νέες σχέσεις συγγένειας είναι συνήθως κληρονομιά εκείνου που οδεύει προς την αστικοποίηση μέσα από το δικό του περίπλοκο ή απλό δίκτυο επιβιωτικών νόμων της συγγένειας.

Μωαβίτες

Οι Μωαβίτες ήταν αρχαίος Βιβλικός λαός. Ήταν οι κάτοικοι της χώρας που περικλείεται στα βόρεια από την Αμμών, δυτικά από τη Νεκρά Θάλασσα, και στα νότια από την Εδώμ. Οι Μωαβίτες, οι οποίοι θεωρούνται απόγονοι του Μωάβ, γιού του Λωτ, ο οποίος ήταν ανεψιός του Αβραάμ,πέρασαν από τις ίδιες φάσεις που πέρασαν οι Αμμωνίτες και οι Εδωμίτες βρισκόμενοι σε σύγκρουση με τους Ισραηλίτες όταν τους αρνήθηκαν τη διέλευση μέσα από τα εδάφη τους στη εποχή της κατάκτησης.

Ειδικά η δική τους περιγραφή ενός επεισοδίου κατά τον 8ο αιώνα π.Χ. δίνεται στη Μωαβιτική Λίθο (Στήλη του Μεσά). Στη πλάκα αυτή διαφαίνεται ότι οι Μωαβίτες μιλούσαν μια σύμμεικτη γλώσσα, με σημιτικά και χαναανιτικά στοιχεία, πολύ συγγενικής με την εβραϊκή.

Βαλάκ

Ο Βαλάκ είναι Βιβλικό πρόσωπο που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη και στην Αποκάλυψη του Ιωάννη (Κεφ. 2:14). Το όνομά του είναι εβραϊκό και σημαίνει "αυτός που ενεργεί λεηλασίες". Αναφέρεται ως Βασιλιάς των Μωαβιτών, κατ΄ άλλους των Μαδιανιτών. Όταν οι Εβραίοι επανερχόμενοι από την Αίγυπτο στη Γη της Επαγγελίας άρχισαν να περιτριγυρίζουν τη χώρα που βασίλευε ο Βαλάκ, ο τελευταίος κάλεσε τον μάντη Βαλαάμ, από τη Φεθορά, περιοχή του Ευφράτη, χρηματίζοντάς τον, προκειμένου να τους καταραστεί.

Αριθμοί κεφ. 22:2 - 24:25

Μεσά

Πρόσωπο που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη.

Ο Μεσά ή Μησά ήταν Βασιλιάς των Μωαβιτών κατά τον 9ο π.Χ. αιώνα. Έγινε γνωστός από το γεγονός ότι αρνήθηκε να συνεχίσει την από προ 40ετίας καταβολή του φόρου υποτελείας προς τον Βασιλιά του Ισραήλ ενώ ταυτόχρονα εισέβαλε και λεηλάτησε διάφορες περιοχές αιχμαλωτίζοντας πολλούς Ισραηλίτες.

Ο τότε Βασιλιάς του Ισραήλ Ιωράμ με σύμμαχο τον Ιωσαφάτ, Βασιλιάς της φυλής του Ιούδα και των Εδωμιτών εκστράτευσε εναντίον του και πολιόρκησε τελικά την οχυρή πρωτεύουσά του Κιρ-(Χ)αρεσέθ.

Ο Μεσά απελπισθείς τότε θυσίασε το γιο του στον θεό Χεμώς (Καμός) ακριβώς πάνω στα τείχη της πόλης του, ενώπιον των πολιορκητών που μπροστά σ΄ αυτό το θέαμα και την επαπειλούμενη αγριότητα των πολιορκημένων, καταλήφθηκαν από δέος και έλυσαν την πολιορκία.

Οι πληροφορίες αυτές της Π.Δ. επιβεβαιώθηκαν το 1868 με την ανακάλυψη από τον Γερμανό ιεραπόστολο Φ. Α. Κλάιν αρχαίας στήλης που φέρει το όνομα Μωαβιτική Λίθος (Στήλη του Μεσά) και βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου. Η επί της στήλης επιγραφή που αφηγείται τα γεγονότα θεωρείται από τα αρχαιότερα μνημεία της συλλαβικής σημιτικής γραφής και ασφαλώς δεν ήταν αλφαβητική

 
Name
Email
Comment
Or visit this link or this one